Ambalaj Tasarımı
Türkiye’ de 2000 yılı toplam ambalaj tüketiminin yüzde 37’sini esnek (flexible) ambalaj, folyolar, kağıt, karton ve oluklu mukavva ambalajlar, yüzde 22’sini metal ambalajlar, yüzde 20’sini plastik ambalajlar, yüzde 8’ini cam ambalajlar ve yüzde 13’ünü ahşap ambalajlar oluşturuyor. 2000 yılı kişi başına yıllık ambalaj tüketim miktarı ortalama olarak plastik ambalaj için 10 kg/yıl, metal ambalaj için 3 kg/yıl, karton ambalaj için 3,5 kg/yıl, kağıt ambalaj için 1,6 kg/yıl,esnek (flexible) ambalaj için 1,4 kg/yıl, cam ambalaj için 4 kg/yıl,ahşap ambalaj için 6,5 kg/yıl olarak gerçekleşti. Türkiye ambalaj sektörü 2000 yılı toplam üretiminin fiziksel büyüklüğü 2,5 milyon ton, parasal büyüklüğü ise 3 milyar dolar olarak belirlendi.
Türkiye’de 200 Teneke Ambalaj Üreticisi Var
Ambalajın 4 büyük grubu; plastik, teneke, cam ve kağıt şu anda sektörlere göre yüzde 18 ile yüzde 35 arasında değişen paylar alıyor. Teneke ambalajın ortalama payı yüzde 22 olarak hesaplanıyor. Bu da takriben 1,3 milyar dolarlık bir değer oluşturuyor. Yüzde 90,8 yüzde ile kağıt ambalaj sektörü iyi durumda.
Oluklu mukavva kutular ise genellikle dış ambalaj olarak kullanıldığından üretim miktarı fazla olmasına rağmen kapasite kullanım oranı düşük. 2000 yılında metal ambalajda toplam 360.000 ton üretim gerçekleşti. Teneke ambalaj sektörü tüm ambalaj potansiyeli içinde yüzde 25’i aşan bir orana sahip. Çevreci, sağlıklı özellikleri, taşıma, depolama kolaylıkları, özellikle raf ömrü uzunluğundaki performansı ile birçok gıda ve ihtiyaç maddelerinde, tekstil ve endüstriyel ürünlerinde pazar payını artırmaya devam edeceği öngörülüyor. Türkiye’de teneke ve diğer çelik malzemelerden ambalaj üreten, çoğu küçük ve orta ölçekli olmak üzere yaklaşık 200 teneke ambalaj üreticisi bulunuyor.
500.000 tonluk işleme kapasitesine sahip olan Türkiye’de metal ambalaj sektörü, yüzde 70’lik kapasite kullanım oranı ile 360.000 ton üretim gerçekleştirdi. Türkiye’de 300.000 tona yaklaşan teneke ambalaj üretiliyor. Ereğli Demir Çelik, yılda 400.000 ton kuruluş kapasitesi ile Türkiye’de 300.000 ton teneke üretebiliyor. Süper marketçiliğin yayılması, cam kavanoz ve içecek şişelerindeki talebe ve gelişime paralel olarak, teneke kutu ve kapak üreticilerinin pazar payları da yükseliyor.
Kaynak: www.ambalaj.org.tr
Ana malzemeler doğrudan kullanıldığı gibi kendi aralarında ya da birbirileri ile bağlanmak, bir ya da iki yüzeyine kaplama yapılmak suretiyle fleksibıl ambalaj olarak kullanıma sunulmakta.
Ambalaj sektörü değişik malzeme grupları ve değişik süreçleri (prosesler) içermekle beraber temelde hitap ettiği alıcılar ve nihai kullanıcıları açısından değerlendirildiğinde bu farklılıklara karşın işlevsel özellikleri nedeni ile bir bütünlük gösterebilmekte.
-Ambalaj, gelişmiş toplumlarda refah göstergesi
Ambalaj, ASD’nin de üyesi olduğu Dünya Ambalaj Örgütü (WPO) tarafından sanayi olarak gelişmiş toplumlarda bir refah göstergesi olarak belirtiliyor. Ambalajlı ürün sayısı ve miktarının artışı o ülkedeki sınai üretimde niteliksel ve niceliksel bir artışa da işaret etmekte. WPO’nun verilerine göre AB ülkeleri ortalamasında kişi başına 170 dolar olan ambalaj tüketimi, Kuzey Amerika ve Kanada’da 250 dolar, Japonya’da 350 dolar olan ambalaj tüketimi ülkemizde halen kişi başına 50 dolar mertebelerinde hesaplanmakta.
ASD Genel Sekreteri Doğan Erberk’in sektörle ilgili değerlendirmeleri şöyle: “Ambalaj’ın temel konuları Türkiye imalat sanayinin temel konularından farklı değil. Ancak güncel olarak gelişme gösteren ve üzerinde bir süre daha yoğun çalışma gösterilmesi gereken temel konular; Ambalaj Atıklarının Yönetimi, Gıda ambalajı üreticilerinin hijyen koşullarına uyum sağlaması, edilgen tasarımlardan aktif ve özgün tasarımlara geçilerek gerek iç piyasada gerekse de küresel piyasalarda daha sağlam ayaklar tutulması, bu bağlamda akademik ve işletmeler düzeylerde araştırma geliştirmeler yapılması, sektöre özel eğitim olanaklarının muhtelif eğitim seviyelerinde oluşturulması ve mesleki örgütlenmeler ile küresel piyasalardaki dayanışmanın sağlanması, güç birliklerinin tesisi.
-Yoğunlukla vasıflı işgücü çalıştırılıyor
Göreceli olarak gelişmiş bir üretim teknolojisi gerektiren ambalaj sektöründe yoğunlukla vasıflı işgücü çalıştırılmakta. Sektörde mesleki örgütlenme Ticaret ve Sanayi Odalarının prosese bağlı grupları arasında yer almakta temel olarak da temsil edilememektedir. Halen bir federasyon gibi çalışmakta olan ve bütün ambalaj dallarını şemsiyesi altına alan 180 üyeli Ambalaj Sanayicileri Derneğimizin yanında ürünün hammaddesine göre sınıflandırılmış başka dernekler de faaliyet göstermekte.
Genel Pazar Büyüklüğü: 3,5 Milyar US Dolar (2004 yılı sonuçlarının yüzde 15-20 büyümesi mümkün)
Genel Pazar Hacmi: 3,5 Milyon Ton
İhracat Tutarı: 1,1 Milyar US Dolar (2004)
İthalat: (hammadde dahil) 0,3 Milyar Dolar
Sektördeki firma sayısı: 2.500 firma (Derneğimizce adresleri belirlenerek bir kataloga toplanabilmiş)
Çalışan kişi sayısı: 55.000 – 60.000 kişi civarında tahmin ediliyor
Kaynak: Referans Gazetesi
Sürekli bilgisayar ekranı ile senelerce çalışmaktan olsa gerek, son 1-2 senedir gözlerimde kuruluk problemi oluştu. Bulanık görme ve gözde batma hissi yaratan bu durumun en iyi çözümü de suni gözyaşı damlaları. Bu damlalar, önemli bir aktif madde içermediklerinden, gözünüzde problem hissettiğinizde sıkça kullanılabiliyor. Bu konuda bir kaç farklı firmanın ürününü kullandıktan sonra, en kullanışlı ambalaja sahip olduğunu düşündüğüm Alcon firmasının "Tears Naturale Free" ürününü sürekli kullanmaya karar verdim. Bu kararımdaki en önemli etken de, ürünün ambalajının tasarımının çok iyi yapılması oldu. Diğer ürünler, bir şişe ve damlalıkla göze damlatılan, ve paket açıldıktan sonra genellikle 1-2 hafta içerisinde kullanılması gereken ürünler. Alcon`un ürünü ise, bir paket içerisinde, 32 adet küçük plastik şişecikten oluşuyor. Şişeciklerin üstündeki kapak bölümü, hafifçe kopartılarak ambalaj açılıyor. İşin güzel yanı, ambalaj bu şekilde açıldıktan sonra, kapağın tekrar kapatılabilmesi. Yani bir şişeciği, gün içerisinde ihtiyaç olduğunda bir kaç defa kullanmanız mümkün. Böylece, 32 adet şişecik içeren paket, size uzun süre, içeriğini ziyan etmeden kullanım imkanı tanıyor. İlk alımda biraz daha fazla fiyata sahip olsa da, içeriğini verimli kullanmanızı sağladığı için, diğer ambalaj tiplerinden bir kaç kat daha ucuza geliyor. Üstelik, bu şekilde, ürünün her zaman steril durumda olduğundan emin oluyorsunuz ve son kullanım tarihlerine kadar şişecikleri kullanabiliyorsunuz. Alcon`un ürününe benzer küçük şişecik sistemini kullanan başka markalar da var, ancak, onlarda kapağın tekrar kapatılabilmesi özelliği yok, yani bir paketi açtıktan ve 3-4 damla kullandıktan sonra şişeciği atmak zorunda kalıyorsunuz.
Müşteri Gibi Düşünmek Ambalajda da Önemli!
Alcon bence burada kendini müşterinin yerine koyarak, müşterinin ihtiyacı ve duygularını çok iyi analiz etmiş, ve sadece ambalaj özellileri ile müşteri sadakati oluşturmanın güzel bir örneğini veriyor.
Bu uygulamayı gördükten sonra, insan günlük hayatta kullandığımız ambalajların ne kadar düşünülmeden, önem verilmeden tasarlandıklarına şaşırıyor aslında. Örneğin, mısır gevreğinin poşetini açtıktan sonra, neden ağzını kolayca ve hava almayacak şekilde kapatamıyoruz? Bisküvi ambalajları açıldıktan sonra neden tekrar kapatılamıyorlar, hepsini bir kerede bitirmemizi mi bekliyorlar? Örnekleri kolayca çoğaltabiliriz.
Sizin de başarılı bulduğunuz ambalaj tipleri var mı? Veya, kolayca geliştirilebileceğini düşündüğünüz ambalajlar hangileri?
Serdar ÖNER
Halkla İlişkiler İletişim Platformu Yazarı